Covid-19 και παιδιά στο σπίτι.

 Πώς τα ενημερώνουμε και τί χρειάζεται να προσέχουμε;

 

Μία νέα συνθήκη έχει αλλάξει τις ζωές όλων μας τις τελευταίες μέρες με τρόπο ξαφνικό, βρίσκοντάς μας απροετοίμαστους και συνάμα μουδιασμένους στα νέα δεδομένα που έφερε μαζί της αυτή η πανδημία. Τα σχολεία είναι κλειστά επ’ αόριστον, γεγονός που πιθανόν να φέρνει τους γονείς, όλους εσάς, αντιμέτωπους με πολλά ερωτήματα σχετικά με ποιον τρόπο θα μιλήσετε στα παιδιά σας για τον νέο ιό, ποιες πληροφορίες θα ήταν καλό να τους δώσετε και τί χρειάζεται να αποφύγετε, ώστε να τα προφυλάξετε αλλά ταυτόχρονα, να μην τα τρομοκρατήσετε.

Είναι αναμενόμενο, πως κάποιοι από εσάς, θα νιώθετε υπερφορτισμένοι με την πληθώρα των πληροφοριών που λαμβάνετε καθημερινά, πόσο μάλλον και τα παιδιά σας. Τα παιδιά, μην έχοντας όλη την προηγούμενη εμπειρία, που πιθανόν να διαθέτουμε εμείς ως ενήλικες, δυσκολεύονται να νοηματοδοτήσουν επαρκώς όλες αυτές τις πληροφορίες που ακούν από την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο ή που ακούν εσάς τους ίδιους να συζητάτε με συγγενείς και φίλους. Επομένως, συναισθήματα όπως είναι το άγχος, ο φόβος και η λύπη είναι πιθανόν να εκφραστούν απ’ τα παιδιά αυτό το διάστημα. Ωστόσο, παραμένοντας διαθέσιμοι να συζητήσετε ανοιχτά τις αγωνίες που μπορεί να προβληματίζουν τα παιδιά σας, θα βοηθήσει στο να μπορέσουν κι αυτά να καταλάβουν αρχικά και να αντιμετωπίσουν μετέπειτα όσο το δυνατό πιο λειτουργικά τη νέα αυτή συνθήκη.

Θα ήταν καλό λοιπόν να κάνετε ανοιχτές ερωτήσεις στα παιδιά σας και να τα ακούτε με υπομονή και σεβασμό. Θα μπορούσατε να ξεκινήσετε καλώντας τα να μιλήσουν για την πρωτόγνωρη αυτή κατάσταση. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσετε να καταλάβετε τι ακριβώς γνωρίζουν.

Αν είναι αρκετά μικρά, βρεφική και Νηπιακή Ηλικία (0-2,5 ετών), μπορεί να μην καταλαβαίνουν ακριβώς τί γίνεται, σίγουρα όμως αντιλαμβάνονται την αλλαγή στη ρουτίνα τους και την ανησυχία των γονιών τους καθώς συσχετίζονται μαζί τους. Προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι όταν είστε μαζί με το παιδί σας και διατηρείστε όσο το δυνατό την ίδια ρουτίνα ύπνου, φαγητού, χαλάρωσης. Για τα μικρά παιδιά, η ρουτίνα είναι πηγή ασφάλειας. Ακόμη κι αν το παιδί σας είναι πολύ μικρό για να σας κάνει ή να του κάνετε ερωτήσεις, σίγουρα έχει αντιληφθεί τις αλλαγές που συμβαίνουν γύρω του. Εξηγήστε του τις αλλαγές στη ρουτίνα του και εκπαιδεύστε το στους κανόνες υγιεινής μέσα από παιχνίδια χωρίς να το επιβαρύνετε με νέους φόβους.

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας (3-5 ετών) μπορεί να έχουν ήδη απορίες για ποιο λόγο έκλεισαν τα σχολεία ή για ποιο λόγο δεν βγαίνουμε πια έξω. Θα ήταν βοηθητικό να τα ακούσετε προσεκτικά μη προσπαθώντας να μειώσετε ή να ακυρώσετε λόγω της επιθυμίας σας να τα προστατέψετε, τα συναισθήματα που νιώθουν. Αναγνωρίστε τους πως το να νιώθουν αγχωμένα ή και φοβισμένα είναι απόλυτα φυσιολογικό. Καθησυχάστε τα πως όλοι είναι σπίτι και προσέχουν για να είναι υγιείς. Προσπαθήστε όσο μπορείτε να τους αφήνετε να μιλούν στο τηλέφωνο ή στην κάμερα με αγαπημένους συγγενείς και φίλους για να αισθάνονται ότι οι αγαπημένοι τους είναι ασφαλείς.  

 

Ενθαρρύνετε τις συζητήσεις ζητώντας από τα παιδιά σας να ζωγραφίσουν π.χ. τον ιό σαν έναν εχθρό που ήρθε στον πλανήτη Γη, πώς τον φαντάζονται, τί όνομα θα του έδιναν, πώς θα μπορούσανε να τον αντιμετωπίσουνε, ποια είναι τα «όπλα μας». Φτιάχνοντας λοιπόν μια ιστορία με πρωταγωνιστή τον ιό, τα παιδιά θα μπορέσουν να μιλήσουν γι’ αυτόν κι εσείς να ακούσετε μέσα απ’ την ιστορία τί γνωρίζουν και πώς νιώθουν. Μ’ αυτόν τον τρόπο τα παιδιά αποκτούν ένα σχετικό έλεγχο της άγνωστης κατάστασης και λειτουργεί ανακουφιστικά γι’ αυτά.

Τα παιδιά σχολικής ηλικίας (6-11 ετών) σίγουρα έχουν καταλάβει πολλά περισσότερα. Όπως και με τα παιδιά μικρότερης ηλικίας, προσπαθήστε να καταλάβετε τί γνωρίζουν ήδη και εξηγείστε την κατάσταση χωρίς να υπερβάλετε. Μπορείτε να σχεδιάσετε μαζί τους, όπως και με τα μικρότερα παιδιά, ένα σχέδιο προστασίας απ’ τον ιό. Για παράδειγμα, τα μέτρα που έχει πάρει η οικογένεια π.χ. Παπαδοπούλου για την αντιμετώπιση του ιού, δώστε ένα όνομα στον ιό, γράψτε τους κανόνες προστασίας της οικογένειας και υπογράψτε όλα τα μέλη. Μέσα απ’ το παιχνίδι και τη συναναστροφή των γονιών με τα παιδία τους επιτυγχάνεται το μοίρασμα των συναισθημάτων και βιώνεται η αίσθηση του «Μαζί» που δημιουργεί το αίσθημα της ασφάλειας. Περιορίστε την έκθεσή τους στις ειδήσεις, κυρίως σχετικά με τα θανατηφόρα κρούσματα του ιού. Ρωτήστε τους αν έχουν απορίες και παραμείνετε στα γεγονότα, χωρίς να υπερβάλλετε ή να υποτιμάτε την κατάσταση.

Οι έφηβοι (12-18 ετών), ήδη γνωρίζουν αρκετά, καθώς οι περισσότεροι έχουν απεριόριστη πρόσβαση στο διαδίκτυο. Βοηθήστε τον έφηβο να αισθανθεί ότι έχει τον έλεγχο με το να εστιάζει στα πράγματα που μπορεί να κάνει. Να ενημερωθεί με ποιους τρόπους μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του και τους άλλους απ’ την μετάδοση του ιού ή να φτιάξει ένα δομημένο πλάνο του τί θα κάνει κάθε μέρα τώρα που τα σχολεία και τα φροντιστήρια είναι κλειστά. Η αναγνώριση και η κατανόηση είναι οι λέξεις κλειδιά για τους εφήβους. Αναγνωρίστε τους τις δυσκολίες που βιώνουν σε κάθε επίπεδο λόγω της κατάστασης και αυθεντικά μοιραστείτε και τις δικές σας σκέψεις, χωρίς να τους επιφορτίζετε με περαιτέρω αγωνίες που μπορεί να φέρει η ίδια η συνθήκη.

Σε όλους εσάς τους ενήλικες φροντιστές, των παιδιών σας, των γονιών σας και πιθανόν και συγγενών και φίλων σας, μην ξεχνάτε πριν από όλους να φροντίζετε εσείς για τη δική σας ηρεμία, φροντίδα και ενίσχυση του εαυτού σας με οποίον τρόπο εσείς επιλέξετε και σας ανακουφίζει.

.

 

                                                                        Ελευθέριος Μ. Κομπατσιάρης

                                                                                  Ψυχολόγος ΜSc

 

 

Ζητώντας από  τα παιδιά να συμμορφωθούν με τις οδηγίες

Με κλειστά τα σχολεία, τον δημόσιο λόγο να επικεντρώνεται  στον COVID19,  τα μέσα ενημέρωσης να επαναλαμβάνουν και να υπεραναλύουν καθημερινά ήδη γνωστές πληροφορίες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να αναπαράγουν και να μεταφέρουν χωρίς φιλτράρισμα πληροφορίες αμφιβόλου αξιοπιστίας, η αντικειμενική και ψύχραιμη ενημέρωση των παιδιών κάθε άλλο παρά εύκολη είναι.

Συζητώντας με τα παιδιά για τον Κορονοϊό ανταλλάσσουμε πληροφορίες, απόψεις, γνώσεις και επιχειρήματα προκειμένου  να κατανοήσουν τη σοβαρότητα του ζητήματος και να δεχτούν με εγκαρτέρηση τα προληπτικά μέτρα διασποράς του ιού που έχουν εφαρμοστεί. Είναι σχεδόν  βέβαιο πως τα παιδιά θα εκφράσουν τις αντιρρήσεις  και τη δυσαρέσκειά τους  σχετικά με την παρούσα συνθήκη που τα περιορίζει ενάντια στις ανάγκες και τις επιθυμίες τους. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως όσο  πιο υπεύθυνη και ψύχραιμη στάση υιοθετούν οι ενήλικες τόσο περισσότερο ενισχύεται η υιοθέτηση και  διατήρηση μιας αντίστοιχης στάσης και από τα παιδιά. Γιατί  τελικά πάντοτε το παράδειγμα μας είναι πιο δυνατό και αποτελεσματικό από οποιαδήποτε συμβουλή, νουθεσία, υπόδειξη ή εντολή.

Επιδιώκοντας μια γόνιμη συζήτηση με τα παιδιά

Προετοιμάστε τον χώρο και επιλέξτε τον χρόνο για τη συζήτηση χωρίς διακοπές και παράλληλες δραστηριότητες . Αποφύγετε να συζητάτε με τα παιδιά για ένα τόσο σημαντικό θέμα την ώρα που ασχολείστε ταυτόχρονα με κάποια άλλη εργασία.

   Επιδιώκοντας μια γόνιμη συζήτηση με τα παιδιά

 

  • Προετοιμάστε τον χώρο και επιλέξτε τον χρόνο για τη συζήτηση χωρίς διακοπές και παράλληλες δραστηριότητες . Αποφύγετε να συζητάτε με τα παιδιά για ένα τόσο σημαντικό θέμα την ώρα που ασχολείστε ταυτόχρονα με κάποια άλλη εργασία.
  • Λειτουργείστε καθησυχαστικά και διαβεβαιώστε τα παιδιά πως όλοι εργάζονται πολύ σκληρά και συντονισμένα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του ζητήματος
  • αποφύγετε να εκφράζετε τις τυχόν αντιρρήσεις σας παρουσία των παιδιών και να  ασκείτε κριτική ,ακόμα κι αν έχετε αντίθετη άποψη για τις αποφάσεις  που λαμβάνονται, προκειμένου να μην διαταραχθεί το αίσθημα ασφάλειας
  • Διαβεβαιώστε τους πως αν ενημερωθούμε σωστά, προσέχουμε και ακολουθούμε τις οδηγίες θα παραμείνουμε ασφαλείς και υγιείς τόσο εμείς όσο

 και τα αγαπημένα μας πρόσωπα.

  • Διδάξτε στα παιδιά όσα πρέπει να γνωρίζουν χρησιμοποιώντας διευκολυντικά και ενισχυτικά κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό. Απαντήστε με ευθύτητα, εγκυρότητα και αξιοπιστία σε τυχόν ερωτήσεις χωρίς υπερβολές και υπεραπλουστεύσεις και χωρίς συνεχείς επαναλήψεις.
  • Αποφύγετε να κάνετε υποθέσεις και σενάρια επικεντρωμένα στον Covid-19 και περιορίστε την έκθεση των παιδιών στην επανάληψη και υπερανάλυση των γεγονότων.

 

Τέλος διατηρείστε την αισιοδοξία σας και να θυμάστε πως οι αρνητικές σκέψεις δεν οδηγούν σε θετικές πράξεις.

                                                                                          Ευδοκία Τσιρώνα

                                                                                             Εκπαιδευτικός